Seed cycle και ορμονική ισορροπία
Τι λέει η επιστήμη για τη διατροφή και τον γυναικείο κύκλο.
Μπορούν 4 σπόροι να επηρεάσουν τον γυναικείο κύκλο;
Το seed cycle είναι μια μη φαρμακολογική παρέμβαση κατά την οποία χορηγείται σε γυναίκες ένας συνδυασμός από σπόρους κολοκύθας και λιναρόσπορο, σουσάμι και ηλιόσπορους σε διαφορετικές φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου.
Πιο συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια της ωοθυλακικής φάσης (Ημέρες κύκλου 1η-14η ) καταναλώνεται λιναρόσπορος και κολοκυθόσπορος για την υποστήριξη του μεταβολισμού των οιστρογόνων και της ωορρηξίας, ενώ κατά την διάρκεια της ωχρινικής φάσης (Ημέρες κύκλου 15η -28η ) καταναλώνεται
σουσάμι και ηλιόσπορος για την ενίσχυση της παραγωγής προγεστερόνης και τη διατήρηση της ορμονικής ισορροπίας.
Ο λιναρόσπορος και οι σπόροι σουσαμιού περιέχουν λιγνάνες και φυτοοιστρογόνα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό των οιστρογόνων συνδεόμενοι με υποδοχείς οιστρογόνων και τροποποιώντας τη μετατροπή ισχυρότερων οιστρογόνων (οιστραδιόλη) σε ασθενέστερες μορφές (οιστρόνη), ανακουφίζοντας τα συμπτώματα που παρατηρούνται στο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο (PMS) και εξισορροπώντας τις αναλογίες οιστρογόνων-προγεστερόνης στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).
Οι λιγνάνες του λιναρόσπορου μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα επίπεδα της σφαιρίνης δέσμευσης των σεξουαλικών ορμονών (SHBG) και να βελτιώσουν τον μεταβολισμό των ανδρογόνων, ενώ τα φυτοοιστρογόνα από τους σπόρους σουσαμιού μπορούν να υποστηρίξουν την ισορροπία των οιστρογόνων στην ωχρινική φάση.
Οι κολοκυθόσποροι είναι πλούσιοι σε ψευδάργυρο, ο οποίος υποστηρίζει τη σύνθεση της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) και της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH), προωθώντας έτσι την ωορρηξία. Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση και την απελευθέρωση γοναδοτροπινών (FSH και LH) ρυθμίζοντας τη λειτουργία του υποθαλάμου-υπόφυσης- γονάδων άξονα, επηρεάζοντας έτσι την ανάπτυξη των ωοθυλακίων των ωοθηκών, την έκκριση ορμονών και την ευαισθησία των υποδοχέων.
Οι ηλιόσποροι, με υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Ε και σελήνιο, μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγή προγεστερόνης και να ασκήσουν αντιοξειδωτικές επιδράσεις, προστατεύοντας τη λειτουργία των ωοθηκών και του θυρεοειδούς.
Η βιταμίνη Ε παίζει ζωτικό ρόλο στην ενίσχυση της λειτουργίας του ωχρού σωματίου, διεγείροντας τη σύνθεση προγεστερόνης, η οποία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ωχρινικής φάσης και την προετοιμασία του ενδομητρίου για πιθανή εγκυμοσύνη. Επιπλέον, οι αντιοξειδωτικές της ιδιότητες
προστατεύουν τα κύτταρα του ωχρού σωματίου από την οξειδωτική βλάβη, υποστηρίζοντας τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία τους.
Αυτή η διπλή δράση βοηθά στη διατήρηση της ορμονικής ισορροπίας και προάγει την αναπαραγωγική υγεία. Η βιταμίνη Ε έχει συσχετιστεί με την αυξημένη παραγωγή προγεστερόνης και το σελήνιο προστατεύει από το οξειδωτικό στρες και υποστηρίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς, τα οποία είναι και τα δύο απαραίτητα για την ορμονική ισορροπία. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες αυτών των μικροθρεπτικών συστατικών μειώνουν το οξειδωτικό στρες, έναν γνωστό διαταράκτη της ενδοκρινικής λειτουργίας, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ορμονικής ομοιόστασης.
Η στοχευμένη διατροφική πρόσληψη σπόρων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά μπορεί να υποστηρίξει την ορμονική ισορροπία και να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο (PMS) και τις διαταραχές της εμμήνου ρύσεως.
Πίνακας 1: Η επίδραση των θρεπτικών συστατικών των σπόρων στον εμμηνορροϊκό κύκλο.
Επιπλέον, οι φυτικές ίνες σε αυτούς τους σπόρους προάγουν την υγιή πέψη, η οποία είναι απαραίτητη για την τακτική έκκριση ορμονών και τον μεταβολισμό. Το εντερικό μικροβίωμα παίζει κρίσιμο ρόλο στην κυκλοφορία των οιστρογόνων μέσω της εντεροηπατικής οδού, όπου ορισμένα βακτήρια του εντέρου παράγουν ένζυμα όπως η βήτα-γλυκουρονιδάση που αποσυνδέουν τους μεταβολίτες οιστρογόνων που απεκκρίνονται στη χολή, επιτρέποντας την επαναπορρόφηση των ελεύθερων οιστρογόνων στην κυκλοφορία του αίματος.
Αυτή η διαδικασία βοηθά στη διατήρηση των βέλτιστων επιπέδων οιστρογόνων στην κυκλοφορία του αίματος και υποστηρίζει την ορμονική ισορροπία. Η δυσβίωση ή η ανισορροπία στα βακτήρια του εντέρου μπορεί να διαταράξει αυτόν τον κύκλο, οδηγώντας ενδεχομένως σε διαταραχές που σχετίζονται με τα οιστρογόνα, όπως το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο και οι διαταραχές της εμμήνου ρύσεως.
Σε πρακτικό επίπεδο, τα πρωτόκολλα που περιγράφονται στη βιβλιογραφία προτείνουν την καθημερινή κατανάλωση περίπου 1 κουταλιάς της σούπας από κάθε σπόρο. Συγκεκριμένα, κατά την ωοθυλακική φάση συνιστάται η πρόσληψη 1κ.σ. λιναρόσπορου και 1κ.σ. κολοκυθόσπορου ημερησίως, ενώ κατά την ωχρινική φάση 1κ.σ. σουσαμιού και 1κ.σ. ηλιόσπορου ημερησίως. Οι σπόροι μπορούν να καταναλωθούν αλεσμένοι ή ωμοί, ιδανικά ενσωματωμένοι σε γεύματα όπως γιαούρτι, σαλάτες ή smoothies, ώστε να μεγιστοποιείται η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών τους.
Συνοψίζοντας, το seed cycling αποτελεί μια απλή, διατροφική προσέγγιση με στόχο την υποστήριξη της ορμονικής ισορροπίας μέσω της στοχευμένης πρόσληψης θρεπτικών συστατικών σε διαφορετικές φάσεις του εμμηνορροϊκού κύκλου. Τα διαθέσιμα δεδομένα από πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση συμπτωμάτων που σχετίζονται με το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο (PMS) και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), ωστόσο απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την εξαγωγή ισχυρότερων συμπερασμάτων. Παρόλα αυτά, ως μέρος μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής, η πρακτική αυτή φαίνεται να είναι ασφαλής και δυνητικά ωφέλιμη.
Dhamija P. et al., Seed Cycling and Hormonal Balance: A Case Study of Successful Fertility Intervention in Polycystic Ovarian Syndrome. J Pharm Bioallied Sci. 2025;12;17(Suppl 1):S1030–S1033
Muacevic Α. et al., Efficacy of Seed Cycling as an Integrative Therapy for Premenstrual Syndrome and Polycystic Ovary Syndrome in Reproductive-Aged Women: A Systematic Review. Cureus. 2025;25;17(8):e90997
Αηδονίτσα Παυλίδη
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος